Patiënten komen meestal niet bij de huisarts met de boodschap: “Ik heb geldzorgen.” Ze komen met klachten die kunnen passen bij langdurige stress. Denk aan spanning, vermoeidheid, somberheid, slaapproblemen of lichamelijke klachten waarvoor niet direct een duidelijke medische verklaring is.
Aanhoudende geldzorgen kunnen invloed hebben op de fysieke en mentale gezondheid. Ook kunnen ze ervoor zorgen dat mensen zorg uitstellen, medicatie niet ophalen of afspraken afzeggen. Dit maakt dat de huisartsenpraktijk een belangrijke rol kan spelen in het vroeg herkennen van geldstress.
Signalen in de spreekkamer
Geldstress is niet altijd zichtbaar. Toch zijn er signalen die kunnen opvallen. Denk aan patiënten die:
- vaker terugkomen met stressgerelateerde klachten;
- veel piekeren, somber of angstig zijn;
- hun medicijnen niet ophalen;
- vervolgzorg uitstellen, zoals fysiotherapie, paramedische zorg of ziekenhuisbezoek;
- vragen stellen over zorgkosten of het eigen risico;
- aangeven dat er veel spanning thuis is;
- lichamelijke klachten hebben waarbij langdurige stress een rol kan spelen.
Geldzorgen kunnen iedereen overkomen
Geldzorgen komen niet alleen voor bij mensen met een laag inkomen. Ook veranderingen in iemands leven kunnen leiden tot geldzorgen. Bijvoorbeeld een scheiding, verlies van werk, ziekte, het overlijden van een partner, een wisselend inkomen of het starten of stoppen als ondernemer.
Voor veel mensen is geld een gevoelig onderwerp. Schaamte speelt vaak een grote rol. Ook zorgverleners vinden het soms lastig om ernaar te vragen.
Zo maak je geldzorgen bespreekbaar
Dit helpt:
- Normaliseer de geldzorgen
- Benadruk dat het gesprek vertrouwelijk is
- Zorg dat je vraag zonder oordeel is
- Erken weerstand op voorhand
Voorbeelden van openingsvragen
- “Veel mensen in Nederland hebben moeite met rondkomen. Ze hebben veel stress door hun geldzorgen en merken dat dat invloed heeft op hun gezondheid. Mag ik u vragen hoe dat voor u is?
- “Veel mensen merken dat geldzorgen invloed hebben op hun gezondheid. Lukt het u om aan het einde van de maand rond te komen?”
- “Het is misschien een brutale vraag en u hoeft geen antwoord te geven, maar heeft u financiële zorgen?”
Ook zorgkosten kunnen een aanknopingspunt zijn:
- “Ik schrijf u deze medicatie voor. Voor sommige mensen zijn de kosten een reden om ze niet op te halen. Hoe is dat voor u?”
- “U heeft de medicatie niet gebruikt of niet opgehaald. Heeft dat misschien met de kosten te maken?”
Vervolgvragen kunnen zijn:
- “Geeft geld u op dit moment stress?”
- “Merkt u dat financiële zorgen invloed hebben op uw slaap, stemming of gezondheid?”
- “Zou u het prettig vinden als iemand met u meekijkt?”
Belangrijk is dat de vraag normaal en oordeelloos wordt gesteld, als onderdeel van brede zorg. Instrumenten zoals het 4D-model en het spinnenwebmodel van Positieve gezondheid kunnen helpen om samen met de patiënt breder te kijken naar gezondheid, dagelijks functioneren en de omstandigheden die daarbij een rol spelen.
Laagdrempelig verwijzen naar het Geldloket
Wanneer een patiënt vertelt over financiële zorgen, dan hoeft de huisarts of praktijkondersteuner het probleem niet zelf op te lossen. Een praktische vervolgstap is om samen met de patiënt naar geldloket.nl te gaan en samen de afspraak te maken.
De eerste stap kan moeilijk zijn. Samen de website openen en een afspraak plannen maakt de drempel kleiner. Staat iemand daar nog niet voor open, dan kan het zinvol zijn om het onderwerp op een later moment opnieuw te bespreken.
Geldloket is er voor inwoners met vragen over geld, bijvoorbeeld door een verandering in hun leven. Geldloket is onderdeel van schuldhulpverlener Stadsring en wordt betaald door de gemeente Amersfoort en gemeente Leusden. De hulp is gratis voor inwoners.
De consulenten kijken met de inwoner naar de financiële situatie. Vaak maken ze samen een begroting, zodat er inzicht ontstaat in de inkomsten en uitgaven. Ook kijken de consulenten of iemand gebruikmaakt van regelingen en voorzieningen waar diegene recht op heeft. Na het gesprek gaat iemand naar huis met concrete handvatten om de financiën te verbeteren.
Warm doorverwijzen naar Stadsring
Blijkt tijdens het gesprek dat er meer nodig is, bijvoorbeeld hulp bij problematische schulden? Dan kan het Geldloket warm doorverwijzen naar de schuldhulp van Stadsring.
Praktische tip: wil uw praktijk flyers van het Geldloket ontvangen? Mail het gewenste aantal flyers dan naar communicatie@stadsring.nl.
Bronnen: [henw.org], [pharos.nl]